Waasaaradu waxay ku shaqayndoontaa siyaasad iyo barnaamij furfuran "Decentralised policy". Siyaasada guud mooyaane, gobol kaastaba isagaa u madax banaan siyaasadiisa gudaha iyo habka kobciinta dakhligiisa iyo maamuulka adeega guud. Gobal kastaa isagaa u xor ah qaabka daryeelka dadkiisa iyo siyaasada maamuulka iyo maaraynta ku waajahan Waxbarashada, caafimaadka daryeelka iyo sugida nolasha bulshada.

Waxaa la dhisi doonaa xoog nabadgelyo (Police Force), oo loo carbiyo sugida iyo ilaalinta nabadgelyada muwaadinka iyo hantidiisa. Boolisku wuxuu ilaalindoona distuurka iyo shariciga dalka, wuxuu marmar isticmaalidoonaa xoog si uu u fuliyo sharciga. Qof ka saareeyaa sharciga majiro darajo kasta iyo awood dhaqaale kastaa oo uu leeyahay. Dadku shariga hortiisa waa loo simanyahay sida Ilaahay loo gu simanyahay.

Booliiska waxaa loo tababari doonaa sidii uu u caawin lahaa dadka nugul sida caruurta iyo dadka waaweyn. Waxaa la samayndoonaa boolis bulsho u shaqeeya kana mid ah dad waynaha. Waxaa la samayndoonaa boolis noqda mid lagu hamiyo in laga mid noqdo oo lagu biiro. Booliska waxaa laga xulandoonaa dugsiyada seri. Waxaa la soo afjaridoonaa Booliskii ka koobnaa askari aan waxna qori jirin waxna akhriyi jirin. Waxaa la soo afjaridoonaa booliskii dadku u qabeen cadaw bulsho, waxaa la xaqiijindoonaa in boolisku yahay nabada lagu seexdo. Waxaa la samayndoonaa barnamijyo dadka iyo boolisku iska kaashadan doono si loo sugo nabad gelyada magaalooyinka waawayn. Waxaa la samayndoonaa laamo gaar u ah ilaalinta hab dhaqanka booliska iyo habka uu ula dhaqmo muwadiniinta.

Wuxuu xisbigu ku dadaalidoonaa sidii kor loogu qaadi lahaa aqoonta ciidanka booliska, si loo hirgaliyo himilada waxaa lagu dhaqaqi doonaa sidii loo samayn lahaa sidii waxbarashada ciidanka nabedgalyada boolisku u dhismi lahaa Machad Boolis, waxaa kor loo qaadi doonaa tayada iyo waxbarashada dugsiga booliska ee Mandheera. Waxaa la samayndoonaa boolis xirfad leh ku dheehantahay asluub iyo akhlaaq Muslinimo, ciidan dadku u arko saaxiib ee aanu u arag cadow.

Si loo xoojiyo nabad gelyada shacbiga loona helo dambiilaha sida ugu dhakhsaha badan waxaa la samaynayaa Hay'ada Baadhista ee Qaranka "National Invisigation Agency", waxay badalidoontaa CID. Hay'adu way madax banaanaan doontaa waxaanay la shaqayndoontaa Xeer Ilaaliyaha Guud ee Qaranka. Ma jiridoonto cid joojin kartaa baadhis ay bilaabaan. Hay'adu waxay ka mas'uul tahay baadhista dambiyada ka dhaca dalka gudihiisa. Waa hay'ada ugu saariysa ee baadhista dambiyada, si xor ah oo madax banaan ayay u gudan doontaa howlaheeda.

Waxaa kaloo la samayndoonaa Hay'ada sirdoonka ee Qaranka "National Intelligence Agency - NIA". Hay'adu waxay ka shaqayndoontaa ilaalinta nabad sugida qaranka. waxay ku shaqa leedahay ilaalinta cadawga shisheeye ee ummada iyo dalka. Waxay ururindoontaa wararka sirta ee dalalka shisheeye. Arrimaha dalka gudihiisa waxay shaqo ku leedahay majirto.

Waa hay'ad madaxbanaan hoos imandoonta Madaxweynaha dalka. Waxay ku shaqayndoontaa hab qarsoon. Dadka ka shaqeeya magacyadooda waxay ahaandoonaan qarsoodi.